တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ်ခရိုင်ရဲ့ အလှဆုံး၊ အအေးချမ်းဆုံးလို့ တင်စားရမယ့် ရေတံခွန်တွေအကြားက ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးတဲ့ ရွာလေးတရွာဟာ ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ စိန်ခေါ်မှုများနဲ့ ပြည့်နှက်နေတဲ့ လုံခြုံရေးဇုန်တခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒေသခံပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝဟာ အမြဲတမ်းလိုလို စိမ်းလန်းတဲ့ ကွမ်းသီးခြံတွေနဲ့ ရေတံခွန်ရေစီးသံတွေအကြားမှာ ငြိမ်းချမ်းနေခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်ကစပြီး သူတို့ရဲ့ ဘဝအလှဟာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (က) နဲ့ အဖွဲ့ (ခ) တို့ရဲ့ ‘ပြည့်စုံလုံခြုံမှု’ဆိုတဲ့ ကတိစကားတွေအောက်မှာ ရှုပ်ထွေးသွားခဲ့ရပါပြီ။
ဒီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေဟာ ‘ပြည်သူကို ကာကွယ်မယ်’ဆိုတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ရောက်လာကြပါတယ်။ သူတို့နှစ်ဖွဲ့အကြားက ‘ဘယ်သူက ပိုပြီး ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်နိုင်သလဲ’ဆိုတဲ့ ပြိုင်ပွဲဟာ ကွမ်းသီးခြံတွေထဲမှာ စတင်ခဲ့ပြီး လက်နက်ချင်း ယှဉ်တိုက်တာတွေ၊ တနေရာပြီး တနေရာ အင်အားပြိုင်ဆိုင်တာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာ အဖွဲ့တဖွဲ့ဟာ ဆုတ်ခွာသွားပြီး ကျန်ရစ်သူ အဖွဲ့ (က)ကတော့ ‘ပြည့်စုံလုံခြုံရေး’ရဲ့ သင်္ကေတအဖြစ် ကြွေးကြော်လိုက်ပါတယ်။
ပါဝင်ရေးသားကြဖို့ တိုက်တွန်းပါရစေ။
လူငယ်တွေရဲ့ အပြောချင်ဆုံးစကား၊ လူထုပရိသတ်တွေ အကြားချင်ဆုံးအသံကို ‘ISP Column’ကနေ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ စာမူတွေကို အယ်ဒီတာအဖွဲ့က ရွေးချယ်၊ တည်းဖြတ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ မူရင်းပုံမပျက်ယွင်းစေဘဲ (လိုအပ်တဲ့) အနည်းဆုံး တည်းဖြတ်မှုပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ စာမူတွေအတွက်လည်း ISP-Myanmar က ဉာဏ်ပူဇော်ခချီးမြှင့်ဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီ’လုံခြုံရေး’အတွက် ဒေသခံတွေ ပေးဆပ်ခဲ့ရတာက အဖိုးအခမသေးပါဘူး။ တိုက်ပွဲတွေအကြားမှာ လူနေအိမ်တွေ မီးရှို့ခံရပြီး ကွမ်းသီးနဲ့ အခြားသီးနှံတွေ ထွက်ရှိရာ ခြံပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လမ်းကြောင်းတွေမှာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေ ထောင်ထားခြင်းခံရတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမျိုးရောက်တဲ့အခါ ဒေသခံရွာသားတွေအတွက် ကွမ်းသီးသီးတာထက် ဘယ်နေရာမှာ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်ဆိုတာကို စနစ်တကျမှတ်သားနေရတာက ပိုပြီးအရေးကြီးတဲ့ နေ့စဉ်တာဝန်တခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ လုံခြုံရေးရဖို့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်တခုလုံးကို စတေးလိုက်ရတဲ့ အခြေအနေဟာ စာနာနားလည်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့ ခံစားမှုပါပဲ။
တော်လှန်ရေးနှင့် မျှော်လင့်ချက်၏ စိမ်းလန်းသော အကြွေး
တချိန်တည်းမှာပဲ ပဋိပက္ခဒဏ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားခဲ့ရပေမဲ့ ဒီဒေသခံပြည်သူတွေရဲ့ ရင်ထဲမှာ လက်ရှိ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ တော်လှန်ရေး ဒါမှမဟုတ် လက်နက်ကိုင်ဆန့်ကျင်မှုတွေကို လိုအပ်ဆဲလို့ မြင်နေသေးတဲ့ စိတ်ခံစားမှုတခု ရှိနေပါသေးတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့ဟာ ရေရှည်အတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်၊ တကယ့်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ စစ်မှန်တဲ့ လွတ်လပ်မှုကို မျှော်လင့်နေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေသခံတွေအနေနဲ့ အဖွဲ့ (က) ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့ (ခ) ကို မူတည်ပြီး ဘယ်သူ့ဘက်ကမှ ရပ်တည်ရတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု၊ မိသားစုဘဝနဲ့ လုပ်ကိုင်စားသောက်ခွင့် စတဲ့ အခြေခံကျတဲ့ လူသားလိုအပ်ချက်တွေကိုသာ မျှော်လင့်နေကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ သူတို့ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေဟာ မီးလောင်ကျွမ်းသွားတဲ့ အိမ်တွေနဲ့ သီးနှံတွေ ရိတ်သိမ်းခွင့် မရတော့တဲ့ ခြံတွေအကြားမှာ တိမ်မြုပ်နေခဲ့ပါတယ်။
နိုင်ငံရေးနှင့် စာနာမှု၏ ဆုံချက်
ဒီအခြေအနေမှာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအတွက် သင်ခန်းစာက ရှင်းပါတယ်။ စစ်ရေးအရ အောင်မြင်မှုဟာ နိုင်ငံရေးအရ အောင်မြင်မှုနဲ့ ထပ်တူမကျပါဘူး။ လုံခြုံရေးပေးတယ်ဆိုတာ လက်နက်အင်အားနဲ့ ရန်သူကို ချေမှုန်းရုံသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူလူထုရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် စီမံခန့်ခွဲတတ်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
‘ကာကွယ်ပါမည်’ဆိုတဲ့ ကတိကို တည်ဖို့အတွက်ဆိုရင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေအနေနဲ့ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု (empathy) ကို နိုင်ငံရေးအရ မဟာဗျူဟာတခုအနေနဲ့ အသုံးပြုဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ရန်သူကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပေမဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့ ခြံတွေထဲမှာ ဘေးအန္တရာယ်တွေ ကျန်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ပြည်သူ့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ ‘ကယ်တင်ရှင်’အပေါ် အကြွေးတောင်းလိုစိတ်တွေသာ ကျန်ရှိနေပါလိမ့်မယ်။
ဒါကြောင့်မို့ ဒီဒေသခံတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ပေးဖို့ဆိုရင်-
၁။ လူသားလုံခြုံရေး (human security) ကို စစ်ရေးထက် ဦးစားပေးရန်၊
၂။ ပြည်သူ့ဘေးကင်းရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ အန္တရာယ်တွေကို ချက်ချင်းဖယ်ရှားပေးရန် (ဥပမာ – ခြံတွေနဲ့ လမ်းတွေက အန္တရာယ်ရှိ ပစ္စည်းများ)၊
၃။ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့တဲ့ အိမ်တွေနဲ့ ပျက်စီးသွားတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုနဲ့ အကူအညီတွေ ပေးအပ်ရန် တို့ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလိုလုပ်မှသာ ‘ကယ်တင်ခြင်း၏ စိမ်းလန်းသော အကြွေး’ဟာ စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ကွမ်းသီးစိုက်တောင်သူတွေဟာ ‘မိုင်းမြေပုံရေးဆွဲသူများ’ဘဝကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။